Казахстанската компанија Qarmet воведе напреден систем за безбедност и следење во подземните рудници, кој овозможува речиси целосна видливост на активностите под земја. Системот комбинира локациско следење, видео-врска, камери на заштитните кациги, медицински проверки пред смена и централен контролен центар од кој во реално време се следи состојбата во рудниците.
Технологијата е воведена во рудниците во регионот Караганда, област со долга рударска традиција, но и со тешко наследство поврзано со безбедноста. По трагичната експлозија на метан во рудникот Костенко во октомври 2023 година, во која загинаа 46 рудари, безбедноста стана централно прашање за новото управување со рудниците. Дополнително, во претходниот период имало и други сериозни несреќи, што ја засили потребата од целосно нов пристап.
Новиот систем почнува уште пред рударите да се спуштат под земја. Пред смена, работниците поминуваат низ посебна проверка која за околу една минута мери крвен притисок, пулс, знаци на замор на очите и присуство на алкохол. Секоја станица може да провери околу 50 работници на час. Во просек, околу еден процент од работниците не добиваат дозвола да се спуштат во рудникот, доколку проверките покажат ризик за нивната безбедност.
Под земја, следењето продолжува во реално време. Секој рудар е прикажан како точка на дигитален план на рудникот, а операторите во контролниот центар можат веднаш да воспостават видео-контакт со работникот. На тој начин, во случај на опасност, оддалечување од планирана траса или потреба од итна комуникација, рударот може брзо да биде лоциран и контактиран.
Посебно значаен дел од системот се камерите поставени на заштитните кациги. Тие снимаат за време на смената, а податоците се префрлаат по завршувањето на работниот ден. Тоа овозможува дополнителна анализа на условите во рудникот, проверка на процедурите, утврдување на ризици и подобро планирање на безбедносните мерки.
Системот е развиен речиси целосно со домашни капацитети. Qarmet ангажирал тимови од околу 30 луѓе за секој од осумте рудници, што покажува дека дигитализацијата на рударството не мора секогаш да доаѓа само преку увоз на готови решенија. Напротив, компанијата изградила сопствен модел, прилагоден на реалните услови во рудниците и на потребите на работниците.
Покрај дигиталното следење, компанијата инвестирала и во медицинска грижа за работниците. Во рамки на системот функционира медицински центар со 22 лекари, кој извршува околу 200 прегледи дневно. Секој рудар има најмалку еден задолжителен медицински преглед годишно, а може да побара и дополнителни проверки. Ова го поврзува технолошкиот надзор со поширока грижа за здравјето на работниците.
Еден од најважните податоци е дека по воведувањето на системот не бил регистриран смртен случај во овие рудници, иако производството значително се зголемило. Компанијата наведува дека безбедносните инциденти се сведени речиси на нула. Иако ваквите податоци секогаш бараат континуирана проверка и институционален надзор, примерот покажува колку големо влијание може да има технологијата врз безбедноста во рударството.
Овој модел отвора и важна поширока дебата. Следењето на работниците во реално време е чувствителна тема, бидејќи мора да постои јасна граница меѓу безбедносен надзор и прекумерна контрола. Но, во подземните рудници, каде што ризиците се високи, а секоја минута може да биде пресудна, видливоста и брзата комуникација можат директно да спасуваат животи.
Казахстанскиот пример покажува дека модерното рударство сè повеќе се движи кон дигитални системи, превенција, податоци и постојано следење на ризиците. Безбедноста повеќе не се потпира само на поединечна проценка на терен, туку на целосен систем кој ги поврзува работниците, опремата, здравствените проверки и контролниот центар.
За рударската индустрија, ова е значајна и позитивна насока. Инвестициите во дигитална безбедност можат да го променат имиџот на секторот, да ја зголемат довербата на работниците и јавноста и да покажат дека рударството на иднината е технолошки напредно, организирано и насочено кон заштита на човечкиот живот.
