Мадагаскар сè повеќе влегува во фокусот на глобалната трка за реткоземни елементи, откако САД дадоа поддршка за развој на проектот Ampasindava. Проектот го развива Harena Rare Earths и се смета за еден од важните нови извори што би можеле да придонесат кон диверзификација на синџирите за критични минерали надвор од Кина.
Проектот Ampasindava е проценет на околу 150 милиони американски долари, а американската International Development Finance Corporation обезбедува до 4,84 милиони долари за почетни активности. Средствата се наменети за пилот-постројка, лабораториски тестирања и еколошки програми, со можност ваквата поддршка да отвори простор за поголемо финансирање во следните фази.
Ова е значајно затоа што реткоземните елементи се меѓу најчувствителните критични суровини во светската економија. Тие се користат во електрични возила, ветерни турбини, трајни магнети, електроника, комуникациска опрема, одбранбени системи и напредно производство. Без стабилно снабдување со овие материјали, голем дел од модерната индустрија станува изложен на ризици.
Ampasindava е особено интересен поради присуството на реткоземни елементи важни за производство на магнети, меѓу кои неодимиум, празеодимиум, диспрозиум и тербиум. Овие материјали имаат голема улога во електромотори, ветерни турбини, индустриска автоматизација и одбранбени технологии.
Планираното производство од проектот изнесува околу 4.000 тони оксиди на реткоземни елементи годишно, од кои околу 1.700 тони би биле високовредни магнетни реткоземни елементи. Почетокот на производството се очекува во средината на 2028 година, доколку проектот ги обезбеди потребните дозволи и финансирање.
За САД, поддршката на ваков проект е дел од пошироката стратегија за намалување на зависноста од кинеските синџири на снабдување. Кина има доминантна улога во глобалната преработка на реткоземни елементи, а во последните години ограничувањата и контролите врз извозот ја зголемија загриженоста кај западните индустрии.
Мадагаскар во овој контекст добива нова стратешка важност. Африканските земји долго време се поврзуваат со бакар, кобалт, злато и литиум, но реткоземните елементи сè повеќе отвораат нов простор за инвестиции, геолошки истражувања и индустриски партнерства.
Овој проект покажува дека глобалната трка за критични минерали не се однесува само на тоа каде има руда, туку и на тоа кој ќе финансира, кој ќе преработува и каде ќе завршуваат материјалите. Harena Rare Earths разгледува можности за преработка во САД и Европа, што дополнително го нагласува геоекономското значење на проектот.
За рударскиот сектор, Ampasindava е пример како релативно мал проект според инвестициската вредност може да има големо стратешко значење. Во секторот на реткоземни елементи, важни се не само количините, туку и типот на елементите, нивната примена и можноста тие да се вклучат во алтернативни синџири на снабдување.
Мадагаскар преку Ampasindava може да стане дел од новата мапа на критични минерали. Во време кога реткоземните елементи се неопходни за технологиите на иднината, секој нов сигурен извор добива значење што ја надминува рамката на еден рударски проект.
