Европската омбудсманка Тереза Анжињо побара од Европската комисија да ја преиспита одлуката со која одби јавен пристап до седум документи за литиумскиот проект Јадар во Србија. Таа утврдила неправилно административно постапување, а Комисијата треба да достави образложено мислење до 5 февруари 2027 година.
Препораката е потпишана на 5 ноември, а наодот е објавен на 9 ноември. Истрагата следувала по две одделни претставки за пристап до документацијата врз која Комисијата го оценила Јадар за стратешки статус според Регулативата на ЕУ за критични суровини.
Седум документи, меѓу нив и студија за изводливост
Барањата за пристап се однесувале на пријавата за стратешки статус и шест придружни документи. Меѓу нив се студијата за техничка изводливост, деловниот план, документацијата за одржливост и концептуалниот план за затворање на рудникот.
Комисијата го одбила пристапот во целост, повикувајќи се, меѓу другото, на заштитата на комерцијалните интереси на носителот на проектот. Омбудсманката утврдила дека Комисијата применила општа претпоставка за необјавување без поединечно да ги разгледа документите.
Според наодот, значителен дел од информациите не биле комерцијално чувствителни. Документите содржеле и информации за животната средина, вклучително и процени на идните емисии. Омбудсманката побарала Комисијата повторно да ги разгледа барањата со цел да овозможи поширок јавен пристап и, по потреба, да се консултира со носителот на проектот.
Јадар доби стратешки статус во јуни 2025 година
Европската комисија го призна Јадар како стратешки проект на 4 јуни 2025 година, заедно со уште 12 проекти надвор од ЕУ. При оценувањето на ваквите проекти, Комисијата ги разгледува нивниот придонес за снабдувањето со стратешки суровини, техничката изводливост и условите за одржливо спроведување. За рударските работи во Србија важат националните барања за дозволи.
Препораката се однесува на пристапот до документацијата за оценувањето на Јадар. Во образложеното мислење што треба да го достави до 5 февруари, Комисијата треба да се изјасни по препораката за поширок јавен пристап.
