Во досега најголемата офанзива за постигнување суровинска независност, Европската комисија во својот последен пакет во рамките на Актот за критични суровини (CRMA) стави силен акцент на кружната економија. Од вкупно 46 одобрени стратешки проекти, дури 19 се наменети исклучиво за рециклирање. Во Холандија се одобрени дури четири вакви проекти, во Германија и Италија по три, во Грција и Полска по два, а останатите се во Белгија, Франција, Литванија и Романија.
За Брисел, рециклирањето веќе не е само еколошка желба, туку прашање на геополитички опстанок. Според регулативите на CRMA, ЕУ си постави амбициозна цел: до 2030 година, најмалку 25% од стратешките суровини што ги троши Унијата да потекнуваат од рециклиран отпад.
Рециклирањет за ЕУ станува поважно од кога било
Европа се соочува со двоен предизвик: има огромна потреба од метали за зелената транзиција, но истовремено има ограничени природни наоѓалишта и силен отпор од јавноста за отворање нови класични рудници. Во таква ситуација, т.н. „урбано рударство“, односно извлекувањето вредни метали од веќе искористени производи е единствениот брз и одржлив излез.
Истовремено, ова ќе донесе и огромни придобивки за заштита на околината и драстично помала потрошувачка на енергија. На пример, рециклирањето на алуминиум или бакар троши до 95% помалку енергија во споредба со нивното примарно производство од руда.
Овие 19 проекти директно ќе спречат милиони тони емисии на јаглерод диоксид и ќе придонесат за решавање на проблемот со отпадот: Наместо милиони стари батерии од електрични возила и електроника да завршуваат на депониите како опасен отпад, тие стануваат вреден суровински ресурс.
Што ќе се рециклира и каде?
Географски, најголемиот дел од овие капацитети се концентрирани во земјите со силно развиена автомобилска и тешка индустрија, пред сè во Германија и Франција, но значајни регионални центри се отвораат и во Грција, Шведска, Полска и Белгија.
Технолошки, проектите се поделени во неколку исклучително интересни и напредни категории според начинот на кој ќе го обработуваат отпадот:
- „Рударство“ во батериите (Литиум, Кобалт, Никел)
Најголем дел од одобрените проекти во овој сектор се фокусирани на рециклирање на литиум-јонски батерии од електрични возила и индустриски погони. Процесот е фасцинантен: батериите се празнат, се расклопуваат и се дробат за да се добие т.н. „црна маса“. Потоа, преку напредни хидрометалуршки процеси (хемиско издвојување на ниски температури), од оваа маса се извлекуваат чист литиум, кобалт и никел со батериски квалитет, подготвени веднаш да се вратат во производството на нови батерии.
- Извлекување ретки земјени елементи од стари магнети и ветерници
Еден од најкритичните проблеми на ЕУ е стопроцентната зависност од Кина за трајни магнети, кои се срцето на електромоторите и ветерните турбини. Неколку клучни проекти во Франција и Германија (вклучувајќи го и пионерскиот проект на француската компанија Карестер) развиваат технологии за собирање на стари електромотори и генератори. Преку специјални процеси на сепарација, тие успеваат да ги извлечат најскапите и најретките елементи на Земјата: неодиум, диспрозиум и тербиум.
- Рециклирање на бакар со низок квалитет
Грчкиот проект Етеоклеос на компанијата ЕлваХалкор е пример дека ЕУ силно поддржува проекти кои можат да земат евтин, високо загаден бакарен отпад (како кабли со пластика, стари цевки и електронски плочи) и преку иновативни термички и електролитски процедури да го претворат во чист секундарен бакар со чистота од 99,9%.
- Напредни решенија за алуминиум и титаниум
Покрај батериите, новиот бран проекти носи и напредни центри за рециклирање на алуминиумски остатоци од авиоиндустријата, како и паметни системи за рециклирање на титаниумски струготини. Наместо овие скапоцени материјали да се топат неконтролирано во евтини легури, новите погони ги прочистуваат до степен да можат повторно да се користат во вселенската и медицинската индустрија.
Порака до рударскиот сектор
Со овој масовен бран проекти за рециклирање, Европската Унија јасно порачува дека иднината на металургијата и рударството е хибридна. Модерните рударски компании повеќе не можат да размислуваат само за копање под земја; тие мора да го интегрираат рециклирањето во своите бизнис модели. Најдобрите примери на овој повик се токму интегрираните проекти, каде што во рамките на истиот фабрички комплекс се преработува и сурова руда и секундарен отпад, создавајќи максимално еколошки и економски одржлив синџир на снабдување.
