ЕУ разгледа 266 можности за помала зависност од критични суровини

Заедничкиот истражувачки центар на Европската комисија оцени 266 можности за замена или намалување на употребата на критични суровини во енергетиката, електрониката, автомобилската индустрија и градежништвото. Истражувањето, објавено на 18 ноември, ги споредува решенијата според цената, енергетската ефикасност, трајноста и сигурноста на снабдувањето.

Дел од разгледаните технологии веќе се користат, додека други се во завршна фаза на развој на прототип. Нивната примена зависи од техничките барања на производот и од можноста заменските материјали да се обезбедат во доволни количества.

Извештајот ги оценува можностите за замена, но не покажува колку критични суровини Европа веќе заменила. Тој не им наложува на компаниите да преминат на одреден материјал.

Од полначи до автомобилски делови

Еден од примерите е галиум нитридот, кој се користи во брзи полначи за телефони и лаптопи. Според податоците наведени од центарот, околу 97 отсто од галиумот што го увезува Европа потекнува од Кина.

Во одредени примени, компоненти од силициум или силициум карбид можат да ја извршуваат истата функција. Сепак, замената може да ги промени големината и енергетската ефикасност на уредот. Полнач со силициумска компонента, на пример, може да биде поголем или помалку ефикасен.

За производителот тоа значи дека треба да ја процени и потребата од промени во куќиштето, ладењето и дизајнот. Решение што е прифатливо за поголема опрема не мора да одговара и за мал преносен уред.

Сличен избор постои кај магнезиумските легури, кои се користат во автомобилски делови поради малата маса. Според центарот, 92 отсто од европското снабдување со магнезиум доаѓа од Кина.

Кај одредени делови што немаат улога во безбедноста при судир, можна алтернатива е алуминиумот. Некои алуминиумско-силициумски легури можат да понудат подолг работен век и полесно рециклирање, но деловите може да бидат потешки. Дополнително, производството на алуминиум бара значителна потрошувачка на енергија.

Кај паладиумот, кој се употребува во одредени електроди во електрониката, ризикот е поврзан со концентрацијата на производството. Според податокот наведен во извештајот, Русија учествува со 41 отсто во светскиот ископ.

Никелот може да го замени паладиумот во некои примени по пониска цена. Употребата на завршни слоеви од злато или сребро, пак, ја пренасочува потребата кон други метали, чии цени исто така се менуваат.

Наведените удели имаат различна основа: кај галиумот станува збор за европскиот увоз, кај магнезиумот за европското снабдување, а кај паладиумот за светското рударско производство.

Замената на еден метал може да ја зголеми потребата за друг

Намалувањето на употребата на одредена суровина може да донесе поголема потрошувачка на друг материјал или повеќе енергија во производството. Од друга страна, потраен производ што полесно се рециклира може да ја намали потребата од нови суровини во текот на својот работен век.

Затоа истражувачите ги разгледувале и трајноста, сигурноста и можностите за повторна употреба. Достапноста и набавната цена се само дел од процената за оправданоста на замената.

За рударските и преработувачките компании, ваквите истражувања се показател за можни промени во индустриската побарувачка. Еден метал може да изгуби дел од употребата во одреден производ, а да остане неопходен во друга област со поинакви технички барања.

Извештајот не содржи посебна процена за македонското производство, ниту прогноза за цените на металите. Неговата практична вредност е во прегледот на заменските решенија и нивната подготвеност за примена.

Податоците се достапни и преку Информацискиот систем за суровини на Европската комисија. За поширока индустриска примена ќе биде важно дали предложените решенија можат да се произведуваат во доволни количества, со прифатливи трошоци и без создавање нова зависност од ограничен број добавувачи.