Глобалниот пазар на бакар, кој веќе е под огромен притисок поради енормната побарувачка за вештачка интелигенција (ВИ) и електрични возила, се соочува со нов, двоен шок. Од една страна, бруталните временски неприлики во Јужна Америка ги затворија клучните наоѓалишта, уривајќи го производството во Чиле на најниско ниво во последните 15 години. Од друга страна, зад кулисите се одвива жестока корпоративна војна каде меѓународните рударски конгломерати се борат за преземање на преостанатите резерви, во зделки вредни милијарди долари.
Ваквата ситуација на пазарот создава „перфектна бура“ која дополнително ги празни магацините на Лондонската берза за метали (LME) и ги одржува цените во нагорна линија, ставајќи ги во фокус и македонските потенцијални бакарни капацитети.
Чилеански колапс
Чиле е неприкосновен глобален лидер кој покрива повеќе од една четвртина од светското производство на бакар. Сепак, најновите извештаи од Сантијаго покажуваат дека производството во земјата е во сериозен пад, достигнувајќи нивоа кои не се видени уште од 2011 година.
Главниот виновник за овој неочекуван дефицит се екстремните временски непогоди кои го погодија планинскиот масив на Андите. Силните виулици, поројните дождови и лизгањето на земјиштето буквално ги парализираа отворените копови и пристапните патишта до мега-рудниците во северниот дел на земјата. Дополнително, чилеанскиот државен гигант Codelco се соочува со серија оперативни проблеми, одложувања на проектите за модернизација и деградација на квалитетот на рудата во нивните најстари наоѓалишта.
Кога најголемиот снабдувач во светот ќе претрпи ваков удар во време кога на пазарот очајно му треба бакар за хардвер и енергетски мрежи, резултатот е само еден – панично барање на алтернативни извори.
„Војна на ровови“ за бакарните мега-проекти
Додека рудниците на Андите се борат со калта и снегот, во борд-собите во Лондон, Њујорк и Торонто се води брутална битка за превласт. Изминативе денови, пазарот зоври откако рударскиот конгломерат Glencore влезе како агресивна пречка во преговорите меѓу пазарните тешкаши Anglo American и Teck Resources за поделба и преземање на контролата врз неколку клучни бакарни капацитети.
Влогот во овие корпоративни маневри во Латинска Америка (е вреден неверојатни 1,4 милијарди долари). Аналитичарите коментираат дека големите корпорации сфатија дека е многу побрзо и поедноставно да купат веќе постоечки рудник или проект во напредна фаза, отколку самите да трошат 15 години за истражување и добивање еколошки дозволи за нови локации. Оваа паника меѓу гигантите јасно покажува дека кој ќе го контролира бакарот во следните две децении, ќе ја контролира и брзината на глобалната дигитална и енергетска транзиција.
Пазарната вредност на македонското рударство на максимум
Драмата во Чиле и корпоративниот глад за бакар носат сериозни поуки и директни можности за македонскиот рударски сектор.
- Раст на вредноста на македонските ресурси
Секој дефицит во Чиле значи дополнителен ветар во грб за финансиските биланси на активниот рударски комплекс „Бучим и Боров Дол“ во Радовиш. Нивниот концентрат на бакар станува уште побаран на европскиот пазар, бидејќи европските топилници очајно бараат суровина поблиску до дома која не зависи од логистичките проблеми во Латинска Америка.
- Враќање во игра на неактивираните проекти
Со оглед на тоа што гигантите како Glencore војуваат за проекти вредни милијарди, македонските неискористени наоѓалишта на бакар како „Иловица-Штука“ во Струмичко (каде има над 410.000 тони чист бакар) и полиметалниот комплекс „Плавица“ во Кратовско повторно добиваат на тежина. Нивната потенцијална пазарна вредност во моментов е на историски максимум.
За Македонија, овој момент на глобален дефицит е идеален прозорец за носење стратешки одлуки. Доколку државата успее да привлече сериозен капитал кој ќе ги развие домашните наоѓалишта според најстрогите еколошки ESG стандарди и отпорност на временски влијанија, македонското рударство може да стане сигурно прибежиште и клучен снабдувач за европската индустрија во деценијата на бакарниот дефицит.
