Критичните минерали сè повеќе стануваат дел од глобалната индустриска и геополитичка трка, а најновите податоци за трговијата меѓу Кина и Јапонија уште еднаш ја потврдуваат оваа реалност. Во јуни, Кина не испорачала галиум, диспрозиум, тербиум и итриум во Јапонија, што го продолжува притисокот врз јапонските производствени синџири зависни од овие стратешки материјали.
Оваа вест е значајна затоа што не станува збор само за класична трговска статистика, туку за материјали без кои тешко може да функционира дел од модерната индустрија. Галиумот е критичен метал важен за полупроводници, напредна електроника и комуникациски технологии, додека диспрозиумот, тербиумот и итриумот се реткоземни елементи со големо значење за магнети, одбранбени системи, енергетска опрема и високотехнолошко производство.
Особено чувствителни се диспрозиумот и тербиумот, кои се користат во трајни магнети отпорни на високи температури. Таквите магнети се неопходни за електромотори, електрични возила, ветерни турбини, индустриска автоматизација, роботика и одредени одбранбени технологии. Итриумот, пак, има примена во материјали што се користат во услови на екстремна температура, вклучувајќи авиоиндустрија и енергетски системи.
Галиумот има посебна улога во полупроводничката индустрија. Тој се користи во напредни електронски компоненти, оптоелектроника, комуникациска опрема и технологии поврзани со високи фреквенции и енергетска ефикасност. Затоа прекините во снабдувањето со галиум можат да имаат последици за индустрии што се во основата на дигиталната економија.
Јапонија е една од најразвиените индустриски економии во светот и има силни капацитети во автомобилската индустрија, електрониката, роботиката, машинството и прецизното производство. Токму затоа секое ограничување на пристапот до критични суровини создава ризик не само за одделни компании, туку и за пошироката индустриска стабилност.
Овој случај покажува колку се чувствителни глобалните синџири на снабдување кога преработката и извозот на одредени критични материјали се концентрирани во мал број земји. Иако реткоземни минерали постојат и во други делови од светот, клучниот предизвик е во капацитетите за сепарација, преработка и подготовка на материјалите за индустриска употреба.
Токму затоа западните економии, Јапонија, Јужна Кореја, Австралија, Канада и Европската Унија сè повеќе инвестираат во нови извори, нови преработувачки капацитети, рециклирање и стратешки партнерства. Целта е да се намали зависноста од еден доминантен снабдувач и да се создадат поотпорни синџири за критични минерали.
Оваа ситуација испраќа важна порака и за рударскиот сектор. Во современата економија, рударството не е само прашање на ископување руда, туку почетна точка на цели индустриски системи. Без стабилно снабдување со критични минерали, нема стабилно производство на електрични возила, ветерни турбини, електроника, полупроводници, комуникациска опрема и одбранбени системи.
Глобалната трка за реткоземни елементи и критични метали покажува дека земјите со минерален потенцијал добиваат нова стратешка важност. Но, таа важност не зависи само од тоа дали постојат наоѓалишта, туку и од тоа дали има институционален капацитет, јасни правила, современа технологија и можност за одговорна експлоатација и преработка.
За индустријата, најголем предизвик не е само цената на овие материјали, туку нивната достапност. Кога снабдувањето е непредвидливо, компаниите тешко можат да планираат производство, инвестиции и развој на нови технологии. Тоа особено важи за секторите каде што критичните минерали немаат едноставна замена.
За рударството, ова е силен сигнал дека неговата улога во иднината ќе биде уште поважна. Современата технологија, чистата енергија, дигиталната економија и одбранбените системи зависат од материјали што започнуваат во рудниците, продолжуваат во преработувачките капацитети и завршуваат во најнапредните индустриски производи.
Затоа прашањето за реткоземните елементи и критичните метали повеќе не е тесно специјализирана тема. Тоа е прашање за тоа како ќе изгледа индустриската иднина и кои земји ќе имаат контрола врз материјалите што ја движат модерната економија.
