Глобалната трка за обезбедување на критични минерали, од литиум и никел, па сè до бакар и ретки земји, доби нов, рестриктивен епилог на американскиот континент. Канадската влада официјално ги затегна правилата за странски инвестиции во својот рударски сектор, испраќајки јасен сигнал до глобалните играчи дека националната безбедност сега има предност пред брзиот профит. За рударските компании кои оперираат или бараат капитал во Канада, ова претставува радикална промена на правилата на игра.
Новите регулативи доаѓаат како директен одговор на геополитичките тензии со Кина и заложбите на Западот за создавање независни синџири на снабдување. Но, додека Отава се обидува да ги заштити своите стратешки ресурси, домашната рударска индустрија се соочува со сериозен предизвик како да обезбеди милијарди долари за развој во услови на строга бирократска цензура?
Крај за брзите зделки: Задолжителна проверка пред потпис
Најголемата промена во канадскиот Закон за инвестиции е воведувањето на задолжително известување пред затворање на зделката.
Досега, странските инвеститори можеа да купат малцински удел, да обезбедат право на откуп на суровината или да инвестираат во рана фаза на истражување, а државата да ја ревидира трансакцијата отпосле. Со новите правила, секоја странска инвестиција во секторот на критични минерали што вклучува стекнување на одредени права или пристап до внатрешни технички информации, мора да биде пријавена и одобрена од државните безбедносни служби пред да биде официјално затворена.
Оваа мерка има за цел да дејствува превентивно. Владата сака да ги спречи странските државни претпријатија (главно од Кина) да добијат увид во чувствителни геолошки податоци или да остварат оперативна контрола врз канадски проекти, со што би се избегнале мачните правни процеси за присилна продажба на удели во иднина.
Како да се финансира зелената транзиција?
Новата легислатива на површина извади еден голем парадокс со кој се соочува и глобалното рударство. За да се постигнат целите за декарбонизација до 2030 и 2050 година, на Канада и на остатокот од западнот свет им се потребни стотици нови рудници. Изградбата на само еден модерен рудник за литиум или бакар чини стотици милиони, па и милијарди долари.
Традиционално, кинеските државни фондови и рударски гиганти беа најиздашните купувачи и финансиери на вакви ризични проекти во рана фаза. Со нивното практично исфрлање од игра, канадските компании мора да бараат капитал на други места. Прашањето е дали инвеститорите од САД, Европа, Јапонија и Австралија ќе можат толку брзо да ја пополнат празнината во капитал.
Се бараат алтернативни правни и финансиски патеки
Рударскиот сектор веќе започна да бара алтернативни правни и финансиски патеки за да ги премости овие бариери. Правните експерти сугерираат неколку тактики што менаџментот на рударските компании ќе мора да ги имплементира во преговорите.
Едната е етапно финансирање. Тоа значи првичните инвестиции да се структурираат така што ќе останат под прагот што ги активира строгите безбедносни ревизии, овозможувајќи итен проток на капитал, додека поголемиот дел од парите ќе се уплатат по добивањето на државното одобрение.
Истовремено, договорите сè почесто ќе содржат високи пенали доколку трансакцијата пропадне исклучиво поради евентуална државна блокада од безбедносен карактер.
Наместо големи корпоративни преземања, фокусот ќе се префрли на пасивни инвестициски фондови, институционални инвеститори и стратешки сојузи со крајните корисници на металите, како што се големите автомобилски гиганти и технолошки компании.
Во секој случај, новите канадски правила за странски инвестиции се јасна потврда дека пазарот на критични минерали веќе не функционира по принципите на чистиот капитализам. Рударството во Канада навлегува во фаза каде секој потпишан договор ќе се набљудува низ геополитичка лупа.
