До пред само неколку години, антимонот беше метал за кој малкумина надвор од тесните рударски кругови беа слушнале. Денес, тој е во центарот на глобалната економска и воена трка. Од воена муниција и нуклеарно оружје, па сè до соларни панели и напредни батерии, овој елемент стана вистинско „тесно грло“ на модерната цивилизација.
Додека цените рушат рекорди на светските берзи поради строгите извозни контроли од Кина, рударскиот сектор се соочува со огромен предизвик: Како брзо да ги задоволи потребите на Западот, а притоа да ги реши тешките еколошки последици што ги носи неговото ископување?
Експлозија на берзите: Од стабилни цени до ценовен шок
Движењето на цените на антимонот во изминатите неколку години наликува на вистинско возење во луна-парк, диктирано од геополитичките тензии и пазарниот дефицит.
Со години, антимонот се тргуваше во предвидливи рамки. На почетокот на 2022 година, цената изнесуваше околу 21 долар за килограм. Металот беше евтин, главно затоа што Кина (која контролира речиси половина од светското производство) одржуваше стабилен прилив на суровини на пазарот.
Светот доживеа шок кога официјален Пекинг воведе строги извозни ограничувања за антимонот, а во декември 2024 година воведе и целосна забрана за испорака кон САД. Причината беше јасна: заштита на сопствените стратешки национални интереси. Цената на металот реагираше експлозивно. Во 2024 година цените скокнаа за 76%, а растот продолжи со неверојатна брзина и во првата половина од наредната година.
Откако достигнаа историски пик од речиси 63 долари за килограм (околу 27,50 долари по фунта) во средината на 2025 година, цените делумно се стабилизираа. Моментално на берзите во 2026 година, антимонот се тргува по цена од околу 51 долар за килограм. Иако ова е благ пад во однос на ланскиот врв, цената е сè уште за над 130% повисока во споредба со периодот пред почетокот на кризата.
Што предвидуваат аналитичарите?
Според најновите анализи на економските портали како Fastmarkets и S&P Global, пазарот на антимон влегува во нова фаза на „нова нормалност“. Предвидувањата до 2036 година укажуваат дека пазарната вредност на овој метал ќе порасне од 2,5 милијарди долари на 4,5 милијарди долари.
Иако во текот на 2026 година се очекува пазарот да биде релативно солидно снабден поради активирањето на нови рудници во Југоисточна Азија, Австралија и Таџикистан, цените нема да се вратат на старите ниски нивоа. Западот инвестира милијарди за да изгради сопствени капацитети за преработка, што значи дека политичкиот надзор врз трговијата ќе остане трајна карактеристика. Дополнителен катализатор на побарувачката во иднина ќе бидат и новите течни метални батерии (базирани на калциум и антимон) кои се развиваат за складирање на обновлива енергија на ниво на масовни енергетски мрежи.
