Во рамките на новата безбедносна доктрина каде државите се јавуваат како активни рударски инвеститори, Министерството за одбрана на САД (Пентагон) деновиве одобри директна финансиска инјекција од 750 милиони долари во рударскиот проект „Serra Verde“ во Бразил. Оваа историска трансакција претставува досега најголем директен влез на американски државен капитал во јужноамериканскиот рударски сектор, со цел итно осигурување на суровини кои се клучни за производство на најсовремена воена опрема, дронови и системи со вештачка интелигенција (ВИ).
Глобалната трка за критични суровини веќе не е оставена на слободниот пазар. Вашингтон испрати јасен сигнал дека е подготвен да го користи државниот буџет како геополитичко оружје за кршење на кинескиот монопол.
Зошто проектот „Serra Verde“ е од витално значење за Пентагон?
Локалитетот Serra Verde, сместен во централниот дел на Бразил, е единствениот рударски капацитет во Јужна Америка во напредна фаза кој произведува четири клучни ретки земјени елементи: неодиум, празеодиум, тербиум и диспрозиум.
Овие специфични минерали се користат за производство на ултра-моќни постојани магнети, кои се „срцето“ на:
- Воената авијација и ракети
Најнапредните невидливи ловци (како F-35), системи за наведување ракети и воени радари.
- Електромотори за дронови
Милионите беспилотни летала кои во моментов го револуционизираат модерното боиште зависат токму од овие магнети за својата маневрирачка способност.
- Зелена технологија
Електрични возила и генератори за соларни и ветроцентрали.
Досега, Кина контролираше над 90% од глобалниот синџир на преработка на овие магнети. Со купувањето удел во бразилскиот рудник преку американските државни фондови, САД успеаја да пренасочат огромен дел од идното производство директно кон своите воени фабрики, заобиколувајќи го Пекинг.
Модел „загарантирана минимална откупна цена“
Она што ја прави оваа инвестиција интересна за стручната рударска јавност е самиот модел на финансирање. Имено, 750-те милиони долари не се дадени како обичен заем .
САД влегуваат како директен сосопственик со удел во капиталот и воедно гарантираат т.н. „загарантирана минимална откупна цена“ . Тоа значи дека дури и ако Кина намерно ги спушти цените на ретките земјени елементи на светските берзи за да ги уништи конкурентите, рудникот во Бразил ќе остане профитабилен и ликвиден бидејќи американската Влада ќе ја покрива разликата до договореното ниво.
Трендот на државен интервенционизам отвора дебата и за македонските мега-проекти
Оваа масивна американска инвестиција во Бразил ја потврдува новата реалност во која се развиваат и потенцијалните рударски проекти во Македонија.
Имено, Западот плаќа премиум за сигурни суровини. Исто како во Бразил, американскиот стратешки интерес веќе директно го диктира темпото на истражување на локалитетот „Луке“ во близина на Крива Паланка. Бразилскиот пример покажува дека македонските наоѓалишта повеќе не треба да се третираат како обични комерцијални бизниси, туку како стратешки безбедносни адути .
Глобалниот тренд каде државите се активни сосопственици отвара простор за дебата дали и македонската Влада треба да побара сопственички удел (на пример 15-20%) во неактивираните мега-проекти. На тој начин, државата би имала директен профит во буџетот од „трката по критични минерали“ предизвикан од вештачката интелигенција (ВИ), но и внатрешна контрола врз спроведувањето на најстрогите еколошки ESG стандарди.
Ерата на пасивно рударство е минато
Инвестицијата од 750 милиони долари во Бразил е дефинитивен доказ дека суровините под земјата станаа новата глобална валута на моќта.
За македонскиот рударски сектор, ова е јасен патоказ: економската иднина им припаѓа на оние земји кои ќе знаат како да ги поврзат своите природни богатства со безбедносните и технолошките потреби на големите сојузници.
