Додека се чека одлука на Европската комисија кои од пристигнатите 160 апликации ќе станат „стратешки проекти“ за ЕУ во вториот повик на Актот за критични суровини, компаниите кои влегоа во избор по првиот повик, забрзано работат на нивна реализација.
Вкупно 60 проекти што го поминаа строгиот филтер на Европската комисија во првиот бран се прецизно распределени низ неколку клучни категории. Нивната цел е покривање на сите критични точки во снабдувањето на европската индустрија. Европската комисија ги одобри овие проекти со цел драстично да ја намали зависноста од Кина.
Распределба според наменетите суровини
Најголем дел од проектите се фокусирани на елементи за кои Европа во моментов е речиси 100% зависна од увоз:
- Батериски материјали (Литиум, Никел, Кобалт, Графит)
Ова е најбројната група. Вклучува големи рударски проекти за копање литиум (како во Србија, Франција и Португалија), но и погони за производство на синтетички графит и рафинирање на никел за фабриките за батерии.
- Ретки земјени елементи (Магнети за ветерници и одбрана)
Неколку клучни проекти во Норвешка, Финска и Естонија добија статус за екстракција и преработка на неодиум и празеодиум, кои се неопходни за мотори на електрични возила и воената индустрија.
- Индустриски и транзициски метали (Волфрам, Магнезиум, Бакар)
Проекти фокусирани на зајакнување на производството на бакар (кој е неопходен за целата електро-мрежа) и магнезиум за автомобилските легури.
Како се поделени проектите во синџирот на вредност?
ЕУ намерно не поддржа само копање руда, туку се обиде да го затвори целиот кружен циклус
Околу половината од проектите се класични рударски ископувања на европско тло и во партнерските земји надвор од ЕУ (како Африка и Латинска Америка).
Голем дел од проектите се фабрики лоцирани во индустриските зони во Германија, Франција и Полска за преработка и рафинирање. Нивната задача е да ја примат суровата руда и да ја претворат во чист метал со висок индустриски квалитет.
Точно 10 проекти се фокусирани исклучиво на рециклирање. Овие погони не копаат ништо, туку со напредни технологии извлекуваат литиум, кобалт и ретки земји директно од фрлени магнети, стари батерии и индустриски катализатори.
Географска распределба
Иако Актот за критични суровини е европски закон, ЕУ има право да прогласи за „Стратешки“ и проекти надвор од своите граници доколку тие гарантираат снабдување на Унијата.
Токму затоа 47 проекти се лоцирани на територијата на земјите-членки на ЕУ, а 13 проекти се наоѓаат во т.н. „трети земји“ со кои ЕУ има стратешки партнерства, каде што влегува и Западен Балкан, каков што е проектот за литиум во Србија.
Доколку подготвувате новинарска анализа, кажете ми дали сакате да издвоиме неколку од најголемите рударски проекти поединечно (како тие во Франција или Португалија) за да имате конкретни примери, или сакате да се фокусираме на технолошкиот дел од рафинериите?
