Глобалниот пазар на бакар се соочува со досега незабележан логистички и тарифен феномен. Според најновите официјални податоци од Министерството за трговија на САД, американскиот увоз на рафиниран бакар и легури во јули достигна неверојатни 225.094 тони. Ова претставува абсолутен историски рекорд во месечниот увоз од почетокот на евиденцијата во 1990 година, што претставува драматичен скок од 78% во однос на претходниот месец.
Во првата половина од годината САД увезоа 885.000 тони рафиниран бакар, што е зголемување од 3% во однос на претходната година и е во тек да се приближи до рекордните 1,64 милиони тони во 2025 година
Овој масовен прилив на црвениот метал во САД не е случаен – тој е резултат на агресивна трговска стратегија пред најавените царини, која се заканува целосно да ги испразни залихите во остатокот од светот.
Зошто трговците го преплавија американскиот пазар?
Главниот двигател зад овој импозантен бран е стравувањето од воведување нови заштитни царини од страна на американската администрација. Иако ревидираниот извештај за металните пазари од Министерството за трговија требаше да биде испорачен до Белата куќа уште на крајот на јуни, одложувањето на конечната одлука остави отворен широк трговски прозорец.
Трговците и глобалните синџири брзаат да испорачаат што е можно поголеми количини бакар на територијата на САД пред стапувањето на сила на потенцијалните царини (кои во оптек се споменуваат како 15% во 2027 и до 30% во 2028 година).
Резултатите од овој притисок се видливи на американската берза COMEX каде залихите на бакар бележат непрекинат раст.
Количината на бакар заклучена во американските магацини достигна рекордно високи нивоа од над 693.000 метрички тони.
Статистиката покажува дека дури 46% од јулскиот увоз доаѓа од Чиле (најголемиот светски производител), додека Демократска Република Конго учествува со речиси една четвртина од вкупниот волумен.
Што се случува надвор од САД?
Аналитичарите од водечките финансиски куќи предупредуваат дека овој масовен пренос на бакар во САД креира опасна илузија на пазарот. Иако на хартија глобално може да постои одреден баланс или вишок, целиот физички метал се затвора во американските складишта.
Тоа предизвикува акутно стеснување на понудата во остатокот од светот, особено во европскиот магацински систем на Лондонската берза за метали (LME). Бидејќи цените на COMEX се тргуваат со премија во однос на LME, трговците имаат силен финансиски поттик да го пренасочуваат секој слободен брод кон американските пристаништа.
Банката ANZ предвидува дека ваквите притисоци можат да ја турнат цената на бакарот кон нови историски врвови од 15.000 долари за тон.
Позицијата на македонските извозници во ерата на глобална прераспределба
Ваквата масовна концентрација на бакарот во САД има директно економско значење и за македонскиот рударски сектор и извозници.
Со оглед на тоа што големите меѓународни трговци ги пренасочуваат пратките кон САД, европските топилници се соочуваат со недостиг на суров концентрат. За активниот македонски комплекс „Бучим и Боров Дол“ во Радовиш, ова значи дека нивниот бакарен концентрат добива уште поголема стратешка тежина и комерцијална вредност на блискиот европски пазар.
Глобалниот глад за бакар, засилен со американското собирање залихи и експанзијата на дата-центри за вештачка интелигенција (ВИ), дополнително ја зголемува вредноста на неискористените македонски наоѓалишта како Иловица-Штука и Плавица. Нивната економска исплатливост на светскиот пазар е поголема од кога било досега.
