Додека глобалниот пазар за критични суровини трепери поради кинеските ограничувања за извоз на антимон, погледите на меѓународните инвеститори сè посилно се свртуваат кон североисточниот дел на Македонија. Но, геолошките истражувања на локалитетот Луке кај Крива Паланка откриваат дека оваа концесија не е само одговор на американскиот глад за антимон, туку крие и сериозен потенцијал за експлоатација на злато и други благородни метали.
Дека антимонот и златото одат „рака под рака“ не е новост за геолозите, но комерцијалната тежина на оваа синергија во моментов го доживува својот врв во македонскиот руден комплекс.
Една концесија, два стратешки проекти
Проектот кој се води под името Luke KP Concession е поделен на два клучни сегменти кои меѓусебно се надополнуваат и ја зголемуваат економската оправданост на целиот комплекс.
- Проектот за антимон „Крстов Дол“
Ова е примарниот фокус кој неодамна доби огромна геополитичка тежина. Со оглед на тоа што цената на антимонот во 2025 година достигна историски максимум од речиси 60.000 долари за тон, американската владина развојна агенција DFC одобри 5 милиони долари за поддршка и рестартирање на овој рудник. САД во Македонија гледаат сигурен партнер за снабдување со овој минерал, клучен за воената индустрија и соларните панели.
- Проектот за злато „Самар“
Сместен во непосредна близина на антимонските жили, овој локалитет е богат со полиметални жили со висока концентрација на злато, сребро, бакар, олово и цинк. Историските дупчења од минатиот век, но и новите геохемиски анализи потврдуваат дека „Самар“ може да прерасне во значајно наоѓалиште на благородни метали.
Геолошкиот код на Српско-македонскиот масив
Присуството на злато во Луке е директна последица на неговата локација во Српско-македонскиот масив, дел од познатиот глобален појас Тетис. Во ваквите хидротермални системи, златото и антимонот (преку минералот стибнит) природно се таложат заедно.
За инвеститорите, ова е добитна комбинација. Додека антимонот обезбедува стратешки договори со западните влади и стабилен пласман, придружното злато во рудата драматично ја зголемува профитабилноста и ја намалува финансиската изложеност на проектот при пазарни флуктуации.
Историски проценки и модерен „Меѓународен код“
Врската меѓу антимонот и златото на овој терен не е само теоретска претпоставка, туку е поткрепена со конкретни геолошки бројки кои датираат уште од минатиот век. Според податоците од австралискиот концесионер Пела Глобал, проектот за злато „Самар“ располага со првични рудни резерви кои се заведени во македонското Министерство за минерални суровини според историскиот југословенски GKZ систем на класификација. Старите длабински дупчења и подземни истражувања изведени во социјалистичкиот период, кога примарно се отвораше рудникот за антимон „Крстов Дол“, потврдија дека во жилите каде што се наоѓа антимонот, златото се појавува во економски многу исплатливи концентрации како придружен елемент.
Пред неколку години во јавноста и медиумите силно одекнаа неофицијални геолошки проценки кои тврдеа дека во појасот Луке-Трново-Подржи Коњ се крие потенцијал од речиси 20 тони злато, што во тоа време се проценуваше на вредност од околу една милијарда долари. Иако стручната јавност тогаш појаснуваше дека станува збор за вкупен геолошки потенцијал, а не за докажани комерцијални резерви, денешните рекордно високи цени на златото на берзите дополнително го разгоруваат интересот за овој терен.
Главниот исчекор се очекува токму во текот на 2026 година, кога преку новите фази на дупчење се планира да се изработи првата официјална модерна проценка на минералните ресурси во согласност со строгиот меѓународен JORC код, што на овој македонски проект ќе му даде целосен легитимитет на светските берзи.
