Проектот за рестартирање на историскиот рудник за антимон „Крстов Дол“ кај кривопаланечкото село Луке, предводен од австралиската компанија Пела Глобал, навлегува во својата најкритична развојна фаза. По обезбедувањето на стратешки американски грант во вредност до 5 милиони долари од Американската финансиска корпорација за развој (DFC), сите очи на рударскиот сектор се свртени кон подготовката на првиот официјален извештај според меѓународниот JORC код.
Овој документ ќе ја преточи децениската историја на наоѓалиштето во современа, меѓународно призната валута за глобалните берзи и инвеститори.
Што е JORC извештајот и зошто токму сега се подготвува за „Луке“?
За разлика од поранешниот југословенски систем на класификација на резервите, меѓународниот JORC код (Joint Ore Reserves Committee) претставува ригорозен глобален стандард. Тој наметнува строга транспарентност и законска одговорност при јавното пријавување на геолошките резултати.
Извештајот точно ќе дефинира колку тони антимонова руда и со каков процент на метал лежат во пазувите на Осоговските Планини. Рудата ќе биде поделена во јасни категории на геолошка сигурност: претпоставени, индицирани и измерени ресурси.
Со оглед на тоа што „Крстов Дол“ не работи од 1981 година, досегашните пресметки се потпираа главно на историски податоци. Изработката на овој нов извештај е директно финансирана со капитал од американската DFC, што јасно го покажува геополитичкиот интерес на Вашингтон за диверзификација на пазарот со антимон, каде во моментов доминира Кина.
Процес на добивање
Добивањето на „личната карта“ по JORC стандард бара огромни технички операции на терен, кои во концесијата Луке веќе се во полн ек:
- Програма за валидација на резервите
Започната е првата фаза од програмата за дефинирање на ресурсите, која вклучува дијамантско јадрено дупчење за да се проверат и прошират историските податоци.
- Геофизички истражувања
Паралелно на теренот се спроведуваат современи магнетни, спектрални радиометриски и пасивни сеизмички испитувања.
- Строга верификација
Секој примерок мора да биде анализиран во акредитирана лабораторија, а финалниот извештај мора да го потпише независно „Квалификувано лице“, кое сноси лична професионална одговорност пред инвеститорите.
Кога се очекува извештајот и зошто е клучен?
Според официјалните развојни планови на компанијата Пела Глобал, изработката на комплетната проценка на минералните ресурси во согласност со JORC кодот се очекува да биде финализирана и објавена во текот на 2026 година.
Покрај примарниот проект за антимон, компанијата во овој период планира и нов, проширен JORC извештај за полиметалното наоѓалиште „Самар Голд“ (злато, сребро, бакар, олово и цинк), кое се наоѓа во рамките на истата концесија во Луке. Без овој извештај, проектот не може да премине во финалната фаза на Физибилити-студија
Дополнително, JORC извештајот ќе послужи како основа за изработка на сеопфатната Процена на влијанието врз животната средина и општеството (ESIA). Оваа проценка ќе мора да понуди одговори на еколошките дебати во домашната јавност и да гарантира примена на најсовремени, безбедни технологии при евентуалното идно рударење во Кривопаланечко.
