Четирите најголеми рударски економии во Јужна Америка донесоа историска одлука да престанат да се натпреваруваат меѓусебно во изолација за привлекување странски капитал. На официјална церемонија во Сантијаго, Чиле, Аргентина, Боливија и Перу потпишаа заедничка декларација за стратешки минерали, формирајќи моќен сојуз кој има амбиција да стане клучен регулатор на глобалната енергетска транзиција и развојот на високите технологии.
Овој пакт доаѓа во време кога глобалната трка за обезбедување критични суровини е на својот врв, поттикната од масивната експанзија на електричните возила, обновливите извори на енергија и хардверот за вештачка интелигенција (ВИ).
Сојузот кој ја контролира иднината на технологијата
Новиот стратешки блок под своја контрола држи невиден процент од светските минерални богатства, што му дава огромна геополитичка предност при преговорите со глобалните сили како САД, ЕУ и Кина:
Бакар: Чиле (најголемиот свтски производител) и Перу заедно покриваат близу 40% од вкупното светско производство на бакар.
Литиум: Аргентина, Боливија и Чиле ја формираат основата на т.н. „литиумски триаголник“, кој содржи повеќе од половина од глобалните ресурси на овој критичен метал за батерии.
Чилеанскиот министер за економија и рударство, Даниел Мас, истакна дека потребите за критични минерали ќе пораснат на неверојатни 400% до 600% во следната деценија, главно поради изградбата на инфраструктура за вештачка интелигенција (ВИ), што ја прави регионалната стабилност од витално значење.
Што предвидува пактот?
Наместо да биде обичен комерцијален договор со фиксни квоти, пактот воспоставува заедничка индустриска и институционална стратегија која вклучува:
- Размена на геолошки информации: Четирите земји ќе ги споделат своите софистицирани геолошки мапи и бази на податоци за да се зголеми ефикасноста на истражувањата на Андите.
- Усогласување на регулативите: Заедничките работни групи ќе работат на усогласување на рударските политики, еколошките ESG стандарди и критериумите за надзор над рудниците.
- Заеднички развој на кадар: Декларацијата вклучува лансирање на јавно-приватни истражувачки проекти и специјализирани обуки за развој на висококвалификуван човечки капитал во јужноамериканскиот рударски сектор.
- Притисок за мултилатерално финансирање: Земјите потписнички најавија дека заеднички ќе бараат техничка и финансиска поддршка од големите меѓународни финансиски институции за развој на мега-проекти на нивните територии.
Целта е локална преработка
Една од најважните стратешки цели зад овој сојуз е ставање крај на практиката Јужна Америка да служи само како извор на сурова руда. Според податоците на OECD, помалку од 10% од ископаниот бакар во Латинска Америка во моментов се преработува локално во финални производи.
Перуанскиот министер за енергетика и рударство, Гиљермо Шино, нагласи дека овој сојуз ќе овозможи минералите конечно да станат „инструмент за додадена вредност“. Земјите планираат да ја искористат својата преговарачка моќ за да ги принудат меѓународните инвеститори да градат топилници, рафинерии, па дури и фабрики за батерии директно на тлото на Јужна Америка, со што профитот ќе остане во регионот.
Геополитички импликации
Додека САД неодамна потпишаа низа билатерални меморандуми со земји како Перу и Аргентина за да обезбедат сигурни ресурси, овие јужноамерикански држави покажуваат дека нема едноставно да ги прифаќаат понудените услови од Вашингтон или Пекинг. Обединети во еден силен глас, Чиле, Аргентина, Боливија и Перу сега се во позиција самите да ги диктираат правилата во глобалната рударска индустрија.
Забележително е отсуството на Мексико од овој пакт, чии строги државни контроли врз литиумот го оставија оваа северноамериканска земја надвор од регионалните трговски иницијативи за интеграција.
