Европската Унија го забрзува развојот на сопствената рударска индустрија, со нови инвестиции во експлоатација и преработка на минерални суровини. Европската комисија одобри 46 нови стратешки проекти во 16 земји членки, а меѓу суровините што добиваат особено значење е бакарот, неопходен за електроенергетската инфраструктура и современата индустрија.
Проектите, објавени на 9 октомври, предвидуваат инвестиции од околу 21,1 милијарда евра. Нивната цел е Европа да го зголеми домашното производство на стратешки суровини и да ја намали зависноста од увоз, особено во услови на зголемена конкуренција за минерални ресурси на светскиот пазар.
Според „Ројтерс“, новата листа опфаќа проекти за отворање и развој на рудници, изградба на преработувачки капацитети и рециклирање на метали. Стратешкиот статус овозможува побрзи постапки за добивање дозволи и полесен пристап до потенцијални извори на финансирање.
Грција и Полска развиваат нови капацитети за бакар
Еден од позначајните проекти е рудникот за бакар и злато „Скуриес“, лоциран на полуостровот Халкидики во северна Грција. Канадската компанија „Елдорадо голд“ потврди дека рудникот добил статус на стратешки проект според европскиот Акт за критични суровини.
„Скуриес“ го произведе првиот концентрат од бакар и злато на 8 септември годинава, додека почетокот на комерцијалното производство се очекува во последниот квартал од 2026 година. Според процените на компанијата, рудникот во текот на својот планиран работен век од 20 години треба да произведува просечно околу 30.000 тони бакар годишно.
Со добивањето стратешки статус, проектот станува дел од европските напори за обезбедување стабилно снабдување со суровини потребни за електрификацијата и индустриското производство.
Полска исто така планира значајни инвестиции во индустријата за бакар. Компанијата „КГХМ Полска Миедз“, еден од најголемите европски производители на овој метал, доби стратешки статус за два проекта со вкупна вредност од повеќе од 9,5 милијарди полски злоти.
Едниот проект предвидува развој на наоѓалиштето Ретков–Гроџишче и изградба на ново рударско окно, додека вториот е насочен кон проширување на капацитетите за рециклирање на бакар во металуршкиот комплекс во Легница.
Овие инвестиции покажуваат дека европската стратегија не се потпира исклучиво на отворање нови рудници. Паралелно се развиваат и капацитети што овозможуваат поголемо искористување на веќе произведените метали.
Европа сака поголема контрола врз снабдувањето со минерали
Бакарот има важна улога во европските планови за енергетска транзиција. Неговата висока електрична спроводливост го прави неопходен за електричните мрежи, електричните возила и постројките за производство на електрична енергија.
Со Актот за критични суровини, усвоен во 2024 година, Европската Унија постави цел до 2030 година сопствените капацитети за експлоатација да можат да покријат најмалку 10 проценти од годишната потрошувачка на стратешки суровини. За преработката е поставена цел од 40 проценти, а за рециклирањето од 25 проценти.
Европската комисија досега има избрано вкупно 106 стратешки проекти во рамките на овој механизам, вклучувајќи ги и проектите надвор од Европската Унија.
За значењето на бакарот во европската енергетска транзиција и за економската вредност на минералните ресурси, „Рударство.мк“ пишуваше и во претходната анализа „Неискористено домашно богатство: Милијарди во бакар и злато лежат под земја“, објавена на 17 септември 2026 година. Во текстот беше разгледана растечката потреба од бакар и можностите што ги отвора европската политика за критични суровини.
Новите одлуки на Европската комисија покажуваат како таа политика се преточува во конкретни инвестициски проекти. Сепак, нивната реализација ќе зависи од обезбедувањето финансиски средства, потребните дозволи и исполнувањето на техничките и еколошките услови.
Неискористено домашно богатство: Милијарди во бакар и злато лежат под земја
